Martijn B. Katan

Em. hoogleraar Voedingsleer
Vrije Universiteit Amsterdam

Onze elektriciteitscentrales verstoken vooral aardgas en kolen. Stel dat we die fossiele brandstoffen volgend jaar vervangen door biomassa, dus door hout.[1] Hoe lang zouden die centrales kunnen draaien op hout uit Nederland?
Nederland heeft bijna vierduizend vierkante kilometer bos. Als we dat compleet rooien hebben we ruim vijftig miljoen ton hout.[2] Daar moet nog de elektriciteit en energie af die nodig is voor het omzagen, vervoeren, versnipperen en drogen van het hout. Als je dat meerekent en we beginnen in januari 2019 met stoken dan is na 12 maanden, in december 2019, al het hout van Nederland verbrand en is Nederland kaal.[3]
 Met Nederlands hout gaat het dus niet lukken, we moeten het importeren. Maar andere landen hebben ook elektriciteitscentrales die verduurzaamd moeten worden. Als wereldwijd alle kolen, olie en gas voor elektriciteitsproductie worden vervangen door hout is daar meer dan een half miljoen vierkante kilometer aan bos voor nodig.[4] De wereld heeft veertig miljoen vierkante kilometer bos. Daarvan zou tot 2030 bijna een vijfde moeten worden gerooid, versnipperd en opgestookt om alleen de fossiele brandstof voor elektriciteitsproduktie te vervangen.
De uitstoot van CO2 zou fors toenemen, want hout produceert twee keer zoveel CO2 als aardgas en ook meer dan kolen. Als je een bos rooit komen er ook nog eens broeikasgassen vrij uit de grond. Er groeien wel nieuwe bomen op de kale grond, maar in elf jaar tikt dat niet aan. De aanwas is veel en veel te langzaam vergeleken met het tempo waarin wij brandstof verbranden. Hout is dus voor ons energie- en klimaatprobleem erger dan de kwaal.

[1]Biomassa gestookt in centrales is vooral hout.
[2]ton wood pellets/km2 gerooid bos * Bosoppervlak NL = 15000 * 3735 = 56 025 000 ton
[3]
2017, alleen elektriciteitsproductie uit fossiel plus biomassa        
Output elektriciteit, PJ/jr 3) Vereiste input bijstookhout PJ/jaar 1) Net caloric value wood pellets MJ/kg 2) Net caloric value wood  pellets PJ/ton Vereiste input bijstookhout ton/jaar ton wood pellets/km2 gerooid bos 5) Vereiste hoeveelheid bos,  km2/jaar    
349 873 19 0.000019 45929474 15000 3062    
Alle bomen van NL samen kunnen dus die
(exclusief correctie voor Energy Input Requirement)
349 PJ output elektriciteit 1.2 jaar lang leveren.  
Verschil in‘Energy Input Requirement’ van hout versus kolen en aardgas 20%      
Aantal maanden dat alle NL bomen samen fossiele electra kunnen vervangen: 12 maanden    
1) Input = output/efficiency. Conversie-efficiency warmte -> electriteit 40%      
2) Aebiom Wood Fuels Handbook en Gower, Biomass 1985        
3) Elektriciteitsproductie  Nederland 2017, centraal + decentraal, uit fossiel en biomassa, exclusief wind etc.: 349 PJ.  
(CBS Statline, Elektriciteit en warmte; productie en inzet naar energiedrager, 12 juli 2018)    
4) Bosoppervlak NL 373480 ha = 3735 km2.        
( Schelhaas, M. et al 2014. Zesde Nederlandse bosinventarisatie : methoden en basisresultaten. Alterra-rapport 2545)  
5) Mededeling van F. Mohren          
                                 
 
In deze berekeningen ga ik er van uit dat produktie en transport van biomassa 25% van de energie uit het hout opeisen (‘Energy Input Requirement’ EIR)terwijl dat voor aardgas 3% en voor kolen 5-10% is. Ik ga daarom uit van een extra “verspilling” van biomassabrandstof van 20%. Dat is een lage schatting. Als Engelse centrales Noord-Amerikaanse houtpellets stoken, is al 16% - 96% van de energie in hout verloren gegaan bij drogen, transport etc. Stephenson, A.L., and Mackay, D.J. (2014). Life Cycle Impacts of Biomass Electricity in 2020. UK Department of Energy and Climate Change. P. 16.
 ‘Energy Input Requirement’ (EIR) voor kolen en aardgas 5-10% resp. 3%: Stephenson & MacKay p. 18, Figure 8.
[4]Hoeveel km2 bos is nodig om alle (kolen)centrales of alle fossiele brandstof ter wereld te vervangen?
World coal electricity 35,004 PJ/yr output electricity from COAL BP Statistical Review of World Energy, 67th edn, June 2018. See sheet World Coal oil gas
= 307,053 km2 bos per jaar            
Corrected for EIR 383,816 km2 bos per jaar 1.0% of world forest area per year      
World fossil electricity 59,478 PJ/yr output electricity from FOSSIL FUELS BP Statistical Review of World Energy, 67th edn, June 2018. See sheet World Coal oil gas
= 521,737 km2 bos per jaar            
Corrected for EIR 652,171 km2 bos per jaar 1.6% of world forest area per year      
World fossil energy consumption 481,876 PJ/yr TOTAL CONSUMPTION OF FOSSIL FUELS in 2017 BP Statistical Review of World Energy, 67th edn, June 2018. See sheet World Coal oil gas
= 4,226,982 km2 bos per jaar            
Corrected for EIR 5,283,728 km2 bos per jaar 13.2% of world forest area per year      
                   
World forest area 39,991,336 km2 2015, World Bank, Forest area (sq km) Source mostly FAO    
                     
Volledig vervangen van fossiele brandstof in electriciteitscentrales door hout kost per jaar 1.6% van alle bos in de wereld. In de 11 jaar tot 2030 is dat 11 * 1.6% = 18% is bijna een vijfde.